Μεταφραση

Δευτέρα 26 Μαΐου 2014

Γνωριμία με την αποανάπτυξη




Η  αντίδραση της κοινωνίας στο κυρίαρχο οικονομικό και κοινωνικό μοντέλο που εγκλωβίζει τον άνθρωπο στο δίπολο παραγωγού – καταναλωτή και τον πλανήτη στον άχαρο ρόλο της παραγωγής πρώτων υλών και της απόθεσης των υπό - προϊόντων τους, δεν είναι κάτι νέο.  Οδηγεί, δε, μοιραία στο συμπέρασμα πως πρέπει να  πάρουμε  τη  ζωή  στα  χέρια  μας. Όμως από αυτή τη διαπίστωση προκύπτει ένα ακόμα πιο σημαντικό ερώτημα:  Όταν πάρουμε τη ζωή μας στα χέρια μας τι θα την κάνουμε;

Για αρκετούς ανθρώπους στον πλανήτη, συμπεριλαμβάνομαι και εγώ, η απάντηση βρίσκεται στην από - ανάπτυξη. Η από - ανάπτυξη ξεκίνησε ως ένα σλόγκαν με σκοπό να προκαλέσει τη δημόσια  συζήτηση  και  να  σοκάρει. Γιατί; Διότι η  "ανάπτυξη" έτσι όπως την όρισε και την ορίζει το οικονομικό, κοινωνικό και πολιτικό κατεστημένο, έφτασε να σημαίνει μεγέθυνση και γιγαντισμός, όχι βελτίωση, εξέλιξη και αλλαγή. Η μεγέθυνση και ο γιγαντισμός, όταν ξεπερνούν ένα όριο, είναι καταστροφικοί και ακριβώς αυτό προσπαθεί να αναδείξει ο προβοκατόρικος τίτλος της από - ανάπτυξης. Αν η σημασία της λέξης "ανάπτυξη" δεν είχε αλλοιωθεί, το κίνημα της από - ανάπτυξης θα έπρεπε να ορίζεται ως κίνημα της από - μεγέθυνσης.

Θεωρητική βάση 

Ορισμένες από τις ιδέες της από - ανάπτυξης αποτελούν μέρος φιλοσοφικών συζητήσεων αιώνων. 
Σημαντικά στοιχεία για τη σύνθεση και την αποκρυστάλλωση της βασικής θεωρητικής της συγκρότησης έχουν προέλθει από τους κλασικούς Έλληνες στοχαστές και τη συνολική γραμματεία της αρχαίας Ελλάδας, όπως οι έννοιες της ύβρεως, του μέτρου και της δημοκρατικής οργάνωσης των πρότυπων κοινοτήτων. Παράλληλα με τα ιδεολογικά ρεύματα, η από - ανάπτυξη βασίστηκε και σε σύγχρονες, απτές αποδείξεις κυρίως της φυσικής, της πολιτικής και της κοινωνικής επιστήμης. 

Ο θεωρητικός στοχασμός πάνω στο ζήτημα της μετά - ανάπτυξης ξεκίνησε στις αρχές της δεκαετίας του '70 στη Γαλλία, την εποχή των Nicolas Georgescu - Roegen, Ivan Illich και Andre Gorz και κορυφώθηκε με την παγκόσμια πλέον αποδοχή του το 2002 και το συνέδριο της UNESCO με τίτλο "Αποδομήστε την ανάπτυξη, αναδομήστε τον κόσμο". Αν και δεν είναι λίγοι όσοι το υποστηρίζουν αυτό, οι θεωρητικοί της από - ανάπτυξης είχαν προβλέψει καθαρά την κρίση του καπιταλιστικού μοντέλου της παγκοσμιοποίησης, γι' αυτό άλλωστε πρότειναν τη διαμόρφωση μιας δημοκρατικά και οικολογικά αυτόνομης κοινωνίας, μιας κοινωνίας της από - ανάπτυξης. Οι θεωρητικοί της από - ανάπτυξης δεν προτείνουν μια διαφορετική αντιμετώπιση των οικονομικών, κοινωνικών και ανθρωπιστικών δεδομένων, αλλά μια εντελώς διαφορετική κοινωνία με διαφορετική κατεύθυνση. Που δεν θα είναι απλώς ανθρωποκεντρική, αλλά οικοκεντρική.

Η από - ανάπτυξη στην πράξη

Σε  πρακτικό επίπεδο το κίνημα της από - ανάπτυξης, εκφράστηκε ριζοσπαστικά μέσα από την 
ανάπτυξη πολλών πρωτοβουλιών από τα κάτω. Οίκο - κοινότητες και οίκο - χωριά, επανακτήσεις 
αγροτικής  γης, καταλήψεις στέγης και κέντρα κοινωνικής συμβίωσης, συνεταιρισμοί  
παραγωγών καταναλωτών, ανταλλακτήρια και τράπεζες παραδοσιακών σπόρων, εργασιακές 
κολεκτίβες, τοπικά ανταλλακτικά δίκτυα προϊόντων και υπηρεσιών, τράπεζες χρόνου, εναλλακτικές
εκπαιδευτικές και πολιτιστικές  δομές,  λαϊκές συνελεύσεις και συμμετοχικοί προϋπολογισμοί σε 
επίπεδο κοινότητας συνθέτουν ένα πολύχρωμο και πολύμορφο παζλ εναλλακτικών προτάσεων σαν 
απάντηση στην πολλαπλή κρίση που  βιώνουμε.

Το κίνημα της από - ανάπτυξης ευτυχώς δεν έχει έτοιμα μοντέλα επιβολής μιας βέλτιστης πρακτικής. Έχει όμως αρχές, βάσει των οποίων δημιουργούνται οι τόσο πολλές και διαφορετικές, εναλλακτικές προς το κυρίαρχο καπιταλιστικό μοντέλο, κοινότητες των ανθρώπων. Οι αρχές αυτές συνοψίζονται στην τοπικοποίηση της παραγωγής και της κατανάλωσης, τη συνεργατική οικονομία, την αλληλοβοήθεια, την αυτονομία και την αυτάρκεια, την άμεση δημοκρατία, το σεβασμό στο διαφορετικό, την προστασία των ατομικών δικαιωμάτων και ελευθεριών, την οικονομία των φυσικών πόρων, την προστασία και διασφάλιση των κοινών αγαθών (π.χ. νερό, ακτές, δάση), την οικολογική αναδιοργάνωση της αγροτικής παραγωγής, την ενεργειακή αυτονομία από ΑΠΕ σε  επίπεδο κατοικίας και κοινότητας, την αυτοδιαχείριση της υγείας, την εναντίωση στα μεγάλα  έργα  υποδομών (π.χ. πυρηνικά εργοστάσια, εργοστάσια καύσης απορριμμάτων, φράγματα,  αυτοκινητόδρομοι), την προστασία των δικαιωμάτων των ζώων και της γης.

Η διάδοση της από -ανάπτυξης

Σε παγκόσμιο επίπεδο η θεωρία της από - ανάπτυξης άρχισε να συγκροτείται, όπως ήδη αναφέρθηκε, στις αρχές της δεκαετίας του '70 και να γίνεται πλέον αντικείμενο επιστημονικής μελέτης με την 
είσοδο του 21ου αιώνα. Στην Ελλάδα μεμονωμένα άτομα όπως ο Γιάννης Μακριδάκης που έχει ήδη κάνει πράξη την ιδέα της από - ανάπτυξης την ανακάλυψαν σχετικά νωρίς, ωστόσο οι πρώτες αναφορές σε πιο ευρεία κλίμακα εντοπίζονται από το κίνητμα των Οικολόγων Πράσινων που από το 2009 φιλοξένησαν τους Καλλή και Latouche σε συζήτηση με από - αναπτυξιακό περιεχόμενο, ενώ το Πράσινο Ινστιτούτο σε συνεργασία με το Ευρωπαϊκό Πράσινο Ίδρυμα διοργάνωσε μια εκδήλωση το 2013 με θέμα «Από  την  ανάπτυξη στην από - ανάπτυξη: προοπτικές για τα την αλλαγή  του  οικονομικού, κοινωνικού και περιβαλλοντικού μοντέλου στην Ελλάδα», με τον Ιταλό από - αναπτυξιακό Mauro Bonauiti, ανάμεσα σε άλλους ομιλητές. Το ενημερωτικό portal www.thepressproject.gr διοργάνωσε επίσης το 2013, στις 25 Νοεμβρίου, μια συζήτηση με θέμα "Από - ανάπτυξη και Αριστερά", στο θέατρο Εμπρός.

Προσωπικά θεωρώ ως ιδανικά, για να ξεκινήσει κανείς με την ιδέα της από - ανάπτυξης, τα κείμενα του Γιάννη Μακριδάκη που μπορείτε να βρείτε τόσο εδώ: http://bit.ly/Oq2PIN όσο και εδώ:  http://yiannismakridakis.gr/ Ο Γιάννης έχει κάνει πράξη την ιδέα της από - ανάπτυξης και έτσι, κατέχοντας και την τέχνη της αφήγησης, μεταδίδει με ένα απλό αλλά πολύ βαθύ και διεισδυτικό τρόπο το νόημα και την ουσία της. Άλλες συλλογικότητες ή ομάδες που έχω εντοπίσει και ασχολούνται με την από - ανάπτυξη είναι οι "Ηλιόσποροι" (http://www.iliosporoi.net/), η ομάδα Free and Real (http://www.freeandreal.org/), η Κίνηση Τρικαλινών Πολιτών για την Αποανάπτυξη και την Άμεση Δημοκρατία με το διακριτικό τίτλο "Από Κοινού" (http://apokoinou.com/) και το ηλεκτρονικό περιοδικό Χρόνος (http://www.chronosmag.eu/index.php/sef.html)

Πηγές: Ως κύρια πηγή για τη συγγραφή αυτού του άρθρου χρησιμοποιήθηκε η ηλεκτρονική έκδοση "11 κείμενα για την από - ανάπτυξη" που μπορείτε ελεύθερα να "κατεβάσετε" από τη διεύθυνση: http://www.iliosporoi.net/2013-02-18-09-53-30/2013-02-18-10-39-53/595-11-e

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου

Ευχαριστώ για το μη υβριστικό, συναφές με το θέμα και καλόπιστο σχόλιό σας.