Τελευταία το ερώτημα του τίτλου ακούγεται όλο και περισσότερο από όλο και περισσότερους. Ωστόσο με το ερώτημα αυτό ουσιαστικά ανοίγουμε έναν τεράστιο κύκλο νέων ερωτημάτων. Τι να κάνουμε για να γίνουμε πάλι πιστοληπτικά ικανοί; Τι να κάνουμε για να πάψουμε να είμαστε φτωχοί; Τι να κάνουμε για τους πιο φτωχούς από εμάς; -υπάρχουν δισεκατομμύρια τέτοιοι συνάνθρωποι. Τι να κάνουμε για ένα καλύτερο μέλλον; - και ως υπό - ερώτημα σε αυτό, τι εννοούμε καλύτερο μέλλον; Τι να κάνουμε για την καταστροφή του πλανήτη; Τι να κάνουμε για τι;
Για να μην καταλήξουμε λοιπόν από το πουθενά στο πουθενά, επιτρέψτε μου να καθορίσω αυθαίρετα το νόημα του ερωτήματος, αν και πιστεύω ότι θα βρω σύμφωνους πολλούς από εσάς. Το εξειδικεύω λοιπόν, όσο και αν αυτό φαίνεται παράδοξο στο μεγάλο εύρος που πάλι αφήνω, όχι τυχαία: Τι μπορούμε να κάνουμε για να ζήσουμε πραγματικά; Ένας υπέροχος καθηγητής μου, μαθηματικός, δεν βαριόταν να λέει ότι "τα δεδομένα του προβλήματος, εμπεριέχουν και τη λύση". Ας αναλύσουμε, λοιπόν, τα δεδομένα.
Ο άνθρωπος και κάθε τι μέσα στο σύμπαν, έχει αυθύπαρκτη την ικανότητα της γέννησης, της συντήρησης, της ανάπτυξης και του θανάτου. Δεν είναι τεχνολογικό προϊόν, δεν είναι απότοκο πειράματος σε δοκιμαστικό σωλήνα. Είναι μέρος μιας συμπαντικής ικανότητας να δημιουργείται ζωή από το χάος, μια ζωή που δεν χρειάζεται κανέναν προστάτη και μέντορα για να υπάρξει, να αντλήσει χαρά, να ανθίσει και τέλος να δώσει τη θέση της σε μια άλλη ζωή. Είτε άνθρωπος, είτε ζώο, πλανήτης ή γαλαξίας, οτιδήποτε υλικό σε αυτό το τεράστιο και χαοτικό σύμπαν εμπεριέχει έναν κύκλο ανυπαρξίας - ύπαρξης - ανυπαρξίας ή απλά συνεχούς ύπαρξης σε διάφορες διαστάσεις που παίρνουν τη μορφή ύπαρξης - ανυπαρξίας ανάλογα με τις διαισθητικές ικανότητες του υποκειμένου.
Αν προσπαθήσουμε να πιάσουμε την άκρη του νήματος σχετικά με την ιστορική στιγμή που ο άνθρωπος έπαψε να νοιώθει αυθύπαρκτος όπως ορίζει η ίδια του η φύση και έγινε υποκείμενο μαζικής εκμετάλλευσης, πιθανώς θα αστοχήσουμε. Γεγονός είναι ωστόσο ότι ο άνθρωπος οδηγήθηκε σταδιακά και με μεγαλύτερη ένταση τα τελευταία λίγες εκατοντάδες χρόνια στην κατεύθυνση της εύκολης και γρήγορης ευδαιμονίας με αντίτιμο την ανάθεση της ζωής του στο έλεγχο κάποιων "πιο έξυπνων", "πιο δυνατών", "πιο ικανών". Λες και μπορεί να είναι κανείς πιο έξυπνος, πιο δυνατός και πιο ικανός από το ίδιο αυτό το μεγαλειώδες σύστημα που δημιούργησε τους ανθρώπους, με τέτοια πολυμορφία ώστε πάντα να υπάρχει ένας πιο ικανός, πιο δυνατός, πιο έξυπνος, αλλά πάντα φθαρτός και με απόλυτα βέβαιο το πέρασμα στη λήθη. Για αυτούς δε που ίσως σπεύσουν να υποστηρίξουν ότι είναι στη φύση του ανθρώπου να άρχει και να άρχεται, υπενθυμίζουμε ότι τα λίγες χιλιάδες χρόνια της ανθρώπινης ιστορίας στα οποία φαίνεται να οργανώνονται δομημένες κοινωνίες εκμετάλλευσης, είναι κόκκος άμμου στη θάλασσα της ανθρώπινης ιστορίας. Ο homo sappiens υπάρχει εδώ και 250.000 χρόνια, ενώ το ανθρώπινο γένος αθροιστικά στις διάφορες μορφές της εξέλιξής του, 2.500.000 χρόνια.
Σταδιακά οι μικρές ομάδες των ανθρώπων εξελίχτηκαν σε μαζικά και αυστηρά δομημένα κοινωνικά συστήματα. Αν στις μικρές κοινωνίες ήταν μόλις ένας ή δύο οι "αρχηγοί", στις πιο σύγχρονες κοινωνίες οι τάξεις των αρχόντων άπλωναν σαν ιστός στην προσπάθειά τους να ποδηγετήσουν τους όλο και περισσότερους υπηκόους. Το τυράκι για τη διατήρηση και ανάπτυξη αυτής της εξουσιαστικής πυραμίδας ήταν ο έτοιμος οδικός χάρτης που προσέφεραν οι άρχοντες στους υπηκόους για την επίτευξη μιας πλασματικής ευδαιμονίας και ευτυχίας. Καλυμμένων όμως πάντα με το μανδύα του φόβου απέναντι σε μια ισχύ. Οι αχρείοι, απάνθρωποι και εντελώς αποκομμένοι από τη φυσική συνέχεια και τάξη συνάνθρωποί μας που χαίρονται να άρχουν, μας βεβαιώνουν ότι πασχίζουν για τη δική μας ασφάλεια και ύπαρξη, αλλά αποκρύπτουν τεχνηέντως το τίμημα: την παρακράτηση του 90% του πλούτου και την απόδοση μόλις του 10% στη σιωπηλή πλειοψηφία που τους στηρίζει. Στην οποία πλειοψηφία, επίσης, αποδίδεται το 100% των υπό προϊόντων αυτής της πρακτικής: αποξένωση, συναισθηματική πενία, ψυχική διαταραχή, καταστροφή του κόσμου που μας γέννησε και μας συντηρεί, ανάπτυξη ασθενειών που μας οδηγούν σε ένα θάνατο όχι λυτρωτικό, απότομο ή τυχαίο, αλλά διαρκή, προβλέψιμο και με σκληρό πόνο.
Ένα τεράστιο οικοδόμημα ηθικών, οικονομικών και κοινωνικών κανόνων στηρίχτηκε πάνω σε τερατώδη ψέμματα, σε ουρανομήκεις λογικές υπερβάσεις, σε συναισθηματικές ακροβασίες και σε απύθμενες παραβιάσεις της συμπαντικής τάξης. Η στυγνή εκμετάλλευση όχι μόνο του ανθρώπου από τον άνθρωπο, αλλά ολόκληρου του οικοσυστήματος από τον άνθρωπο, μας οδήγησε σε μια σχεδόν ανεπίστρεπτη πορεία αυτοκαταστροφής. Η ύβρις του ανθρώπου -που εγώ ορίζω ως "νοσηρό εγκλωβισμό στο μεγαλείο της λογικής του"- είναι κολοσσιαία. Αλλά και γελοία, ταυτόχρονα, καθώς κανένα άλλο έμβιο είδος δεν έχει τύχει ποτέ τέτοιας αισχρής εκμετάλλευσης από το ίδιο το είδος του... Εμείς οι λογικοί, το μόνο θηλαστικό που έχει την ικανότητα να σκέφτεται (;;;) έχουμε ανατρέψει την πολύ ευαίσθητη σχέση μας με το οικοσύστημα που είναι φτιαγμένο να στηρίζει και να προσφέρει απλόχερα οτιδήποτε χρειάζονται τα μέρη του.
Ένα τεράστιο οικοδόμημα ηθικών, οικονομικών και κοινωνικών κανόνων στηρίχτηκε πάνω σε τερατώδη ψέμματα, σε ουρανομήκεις λογικές υπερβάσεις, σε συναισθηματικές ακροβασίες και σε απύθμενες παραβιάσεις της συμπαντικής τάξης. Η στυγνή εκμετάλλευση όχι μόνο του ανθρώπου από τον άνθρωπο, αλλά ολόκληρου του οικοσυστήματος από τον άνθρωπο, μας οδήγησε σε μια σχεδόν ανεπίστρεπτη πορεία αυτοκαταστροφής. Η ύβρις του ανθρώπου -που εγώ ορίζω ως "νοσηρό εγκλωβισμό στο μεγαλείο της λογικής του"- είναι κολοσσιαία. Αλλά και γελοία, ταυτόχρονα, καθώς κανένα άλλο έμβιο είδος δεν έχει τύχει ποτέ τέτοιας αισχρής εκμετάλλευσης από το ίδιο το είδος του... Εμείς οι λογικοί, το μόνο θηλαστικό που έχει την ικανότητα να σκέφτεται (;;;) έχουμε ανατρέψει την πολύ ευαίσθητη σχέση μας με το οικοσύστημα που είναι φτιαγμένο να στηρίζει και να προσφέρει απλόχερα οτιδήποτε χρειάζονται τα μέρη του.
Πολλοί πιο σοφοί, καταρτισμένοι, διαβασμένοι και υποψιασμένοι συνάνθρωποι έχουν ασχοληθεί εδώ και χιλιάδες χρόνια με το μεγάλο μερίδιο της ευθύνης που έχει το "επιούσιο είδος", ο άνθρωπος, στη διατάραξη της τάξης του οικοσυστήματος. Πολλοί μεν, αλλά ψήγματα δυστυχώς ανάμεσα σε αυτούς που βλέπουν την εκμετάλλευση του ίδιου τους του είδους ως τον πιο σύντομο δρόμο στην κατάκτηση της ευδαιμονίας, οι υποψιασμένοι συνάνθρωποι έχουν αναχθεί συν τω χρόνω σε "καλλιτεχνικά" ή "διανοητικά" μεγαθήρια των οποίων τα συμπεράσματα "δεν είναι για εμάς, τους πολλούς". Οι απόψεις τους, αιρετικές, βαθύτατες και σε πρώτη ανάγνωση δύσκολες γιατί αναμοχλεύουν ακόμα τις πλέον καταπιεσμένες πεποιθήσεις μας, διατηρούνται κάπου ψηλά, σε βιβλιοθήκες. Δεν διδάσκονται εντατικά στα σχολειά, δεν αποτελούν θέματα καθημερινών συζητήσεων, δεν σηματοδοτούν την πολιτική, δεν μπαίνουν στο κάδρο της κοινωνικής εξελικτικής εικόνας.
Η αποτίναξη της "σκλαβιάς της λογικής" είναι το πρώτο βήμα που χρειαζόμαστε λοιπόν για να απαντήσουμε στο ερώτημα του τέθηκε. Κάντε ένα απλό πείραμα: διαλέξτε μια όμορφη νύχτα, ήσυχη. Μια νύχτα καθημερινής ημέρας. Περπατήστε, ηρεμήστε, αφουγκραστείτε. Αν είστε στην πόλη, βρείτε ένα ξέφωτο και κοιτάξτε τον ουρανό. Κλείστε τα μάτια και αμέσως θα νιώσετε σαν να βρίσκεστε σε ένα υπέροχο, γνώριμο, χαλαρωτικό κουκούλι. Θα αντιληφθείτε μια υπέροχη διεύρυνση -κάτι σαν το σώμα σας και η ψυχή σας να διαχέονται στο χώρο. Έχετε ήδη πάρει το δρόμο της γαλήνης, της ηρεμίας, της παρατήρησης του θαύματος της ζωής που δεν αφορά μόνο εμάς, αλλά τα πάντα γύρω μας: τον ταπεινό μονοκύτταρο οργανισμό και τον ελέφαντα, τον φαινομενικά ακίνητο βράχο και το αέναα τρεχούμενο νερό. Έχετε καταλάβει ότι κανείς δεν μπορεί να βιώσει το πολυσχιδές, μοναδικό και τόσο υπέροχο θαύμα της ζωής ακολουθώντας τους κανόνες μιας απειροελάχιστης μειονότητας ποταπών ανθρώπων και όχι της ίδιας της φύσης.
Είναι η ώρα να νιώσετε δυνατοί, θαρραλέοι, άξιοι συνεχιστές της ζωής και του θαύματος, ορμώμενοι από πάθη, οράματα και ιδέες και όχι από συμβάσεις, φόβους και άγχη. Ταυτόχρονα κοιτάξτε γύρω σας. Μιλήστε στους ανθρώπους με το μόνιμο ερώτημα. Και μην νοιώθετε ότι δεν αξίζει να το απαντήσετε. Φωνάξτε το: Αξίζει να ζήσουμε πραγματικά. Το συναίσθημα και η φαντασία μαζί με την ελεύθερη σκέψη, είναι τα εργαλεία. Όχι οι έτοιμες λύσεις.
Υ.Γ.Σε επόμενες αναρτήσεις θα υπάρξουν προτάσεις για βιβλία υποψιασμένων συνανθρώπων που θα μας βοηθήσουν να προσπεράσουμε την ένδεια ιδεών, φαντασίας και συναισθήματος, αλλά και φιλοσοφικών ρευμάτων, που αξίζει να μελετηθούν. Μη θεωρείτε τίποτα από αυτά την απόλυτη αλήθεια. Απλά βρείτε τη δική σας.
Υ.Γ.Σε επόμενες αναρτήσεις θα υπάρξουν προτάσεις για βιβλία υποψιασμένων συνανθρώπων που θα μας βοηθήσουν να προσπεράσουμε την ένδεια ιδεών, φαντασίας και συναισθήματος, αλλά και φιλοσοφικών ρευμάτων, που αξίζει να μελετηθούν. Μη θεωρείτε τίποτα από αυτά την απόλυτη αλήθεια. Απλά βρείτε τη δική σας.

Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου
Ευχαριστώ για το μη υβριστικό, συναφές με το θέμα και καλόπιστο σχόλιό σας.